====== Serwer FTP ======

**Serwer FTP** (ang. //File Transfer Protocol//) to oprogramowanie umożliwiające przesyłanie plików między komputerami przez sieć komputerową, najczęściej przez [[Sieć lokalna|sieć lokalną]] lub Internet. FTP jest jednym z najstarszych protokołów komunikacyjnych, działającym w modelu klient-serwer i opartym na architekturze TCP/IP.
{{page>:szablon:gfx:serwer}}
===== Jak działa serwer FTP? =====

Serwer FTP nasłuchuje na porcie TCP **21** (domyślnie) i oczekuje na połączenia przychodzące od klientów FTP.

  * **Klient FTP** – aplikacja służąca do nawiązywania połączenia z serwerem FTP. Może działać w trybie tekstowym (CLI – np. ''ftp'', ''lftp'') lub graficznym (GUI – np. FileZilla, WinSCP).
  * **Serwer FTP** – oprogramowanie działające na maszynie serwera (hosta), które umożliwia dostęp do wskazanych zasobów plikowych.
  * **Uwierzytelnienie** – klient może łączyć się jako użytkownik anonimowy (''anonymous'') lub podać nazwę użytkownika i hasło.
  * **Transmisja danych** – dane są przesyłane w oddzielnym kanale (dane – port 20 lub dynamiczne) poza kanałem sterującym (komendy – port 21).

===== Tryby połączenia =====

FTP obsługuje dwa tryby połączeń:
  * **Tryb pasywny (PASV)** – klient inicjuje oba kanały (sterujący i danych); popularniejszy w sieciach z NAT.
  * **Tryb aktywny (PORT)** – klient otwiera kanał sterujący, a serwer nawiązuje połączenie danych z klientem.

===== Bezpieczeństwo =====

Protokół FTP nie szyfruje danych, dlatego nie zaleca się jego stosowania bez warstwy zabezpieczeń. Alternatywy:
  * **FTPS (FTP Secure)** – FTP z użyciem SSL/TLS
  * **SFTP (SSH File Transfer Protocol)** – całkowicie inny protokół działający w ramach SSH, bezpieczniejszy i nowocześniejszy
  * **WebDAV** – HTTP/HTTPS z obsługą plików

Aby zwiększyć bezpieczeństwo:
  * Ogranicz dostęp za pomocą firewalla
  * Korzystaj z szyfrowanych alternatyw (SFTP, FTPS)
  * Używaj logowania tylko dla znanych użytkowników
  * Monitoruj logi serwera FTP

===== Popularne implementacje serwerów FTP =====

^ Nazwa       ^ Tryb pracy   ^ Obsługa FTPS/SFTP ^ Komentarz                                ^
| vsftpd      | systemowy    | FTPS              | Bardzo bezpieczny, minimalistyczny, szybki |
| ProFTPD     | systemowy    | FTPS/SFTP (z modami) | Wysoka konfigurowalność, modularność     |
| Pure-FTPd   | systemowy    | FTPS              | Bezpieczny, prosty w konfiguracji         |
| ftpd        | klasyczny    | nie               | Historyczna implementacja BSD/Linux       |

===== Zastosowania domowe i biurowe =====

  * Serwer plików dla starszych urządzeń i oprogramowania
  * Udostępnianie backupów (automatyczne przesyłanie)
  * Praca z urządzeniami IoT lub systemami NAS
  * Przesyłanie plików z/do [[hardware:raspberry_pi|Raspberry Pi]] w sieci lokalnej
  * Interoperacyjność z systemami wbudowanymi i routerami

===== Przykład połączenia w CLI =====

<code bash>ftp 192.168.1.10
Name: użytkownik
Password: ********
ftp> ls
ftp> get plik.txt
ftp> put lokalny_plik.txt
ftp> bye</code>


===== Uwagi końcowe =====

FTP pozostaje użyteczny w niektórych zastosowaniach, ale ze względu na brak szyfrowania i podatność na sniffing/tracking, w nowoczesnych instalacjach powinien być zastępowany przez SFTP lub inne bezpieczne protokoły.


{{indexmenu>:serwery#1}}
{{indexmenu>:kategoria:serwer#1}}
{{page>:szablony:more}}
{{indexmenu>kategoria:serwery}}
{{pagebox>:pagebox:kategorie}}